Femke’s strijd tegen gewetensdwang

Roman Widow (Dante Gabriel Rossetti)

Femke Halsema sprak zich 9 oktober 2010 uit over de vrijheid van godsdienst en de grenzen daarvan. Ze doet dit niet vaak en het is uitermate interessant om kennis te nemen van haar denkbeelden. Ze had al eerder aandacht getrokken met haar Rode Boekje van een paar jaar geleden waarin ze vanuit een volstrekt seculier gezichtspunt aandacht vroeg voor Geluk, zonder enige referentie aan welk spiritueel beginsel dan ook.

Maar er wringt iets in haar betoog. Ze wil als bruggenbouwer te veel een allemansvriend zijn. Haar lezing bevat teksten die ze waarschijnlijk graag zal citeren als ze aan tafel zit bij de Moraalridders, maar ook deze zullen haar wijzen op een pijnlijk spanningsveld.

Ze zegt tegen de gereformeerde: ik zal u beschermen tegen de praktijken van de euthanasie, maar ik eis wel dat u intussen uw vrouwen op de kieslijsten plaatst. Ze zegt tegen de schoolbesturen: ik respecteer uw geloofsopvattingen, maar u moet wel anders gaan denken over homoseksualiteit. Tegen de orthodoxe moslimmannen zegt ze: ik behoed u voor gewetensdwang; als de naleving van uw geloofswetten voor u de enige manier is om Gods genade te ontvangen, dan sta ik u niet in de weg; maar uw ongesluierde vrouw onrein noemen mag natuurlijk niet.

Het streven van Femke Halsema om alle mensen te respecteren en niemand te kwetsen verdient zonder enige vorm van cynisme bewondering. Als de tijdgeest neigt naar de extremen is een politica met gevoel voor nuance en redelijkheid de redding van de mensheid. Maar ze heeft ook een handicap: haar eigen gebrek aan een gelovige achtergrond. Wie meent een persoonlijke relatie te hebben met God, en vanuit die relatie handelt, is daar door geen levende ziel vanaf te brengen. En dit weegt ze in haar betoog niet mee.

Femke Halsema kondigt aan dat ze de confrontatie wil zoeken met gelovigen, maar ze onthult nog niet hoe ze dat wil aanpakken. Iedereen die dat wel eens geprobeerd heeft weet dat een redelijk gesprek met een godvrezende gelovige niet snel leidt tot een nieuwe denkrichting bij de ander. Het verlichten van een religie kost eeuwen.

De huidige godsdienstvrijheid beschermt ook de gelovige die met zijn heilige boek in de hand een ander probeert te overheersen. Om het andere individu te beschermen moet de vrijheid om uit Gods naam te handelen worden ingeperkt, het liefst grondwettelijk. Godsdienstvrijheid zou alleen de belijder zelf moeten gelden, en op geen enkele manier de vrijheden van een ander mogen inperken.

De sleutel ligt bij het individu en het individu moet worden geëmancipeerd. Emancipatie is noodzakelijk voor de geestelijke groei van de betrokkene, van haar leefwereld en van de mensheid als geheel. De sleutel tot vooruitgang is het individu, en deze moet bij gelovigen en bij ongelovigen centraal staat bij het denken over verlichting (lees in dit verband ook waarom D66 de meest christelijke partij van Nederland is).

Het is ontzettend lief van Femke dat ze zegt dat het de taak is van de overheid om de gelovige te vrijwaren van gewetensdwang en zij moet daar, nogmaals zonder cynisme, om bewonderd worden. De intentie die iemand heeft is belangrijk, al raakt die bij het sluiten van compromissen soms ondergesneeuwd. De intentie is de helft van het resultaat. Als Femke Halsema zich richt tegen moslimmannen met de oproep hun vrouwen de ruimte te laten een eigen leven te leiden dan straalt er van haar emanciperende intentie een gouden gloed. Als W. een belasting wil heffen op het dragen van hoofddoeken, dan stinkt zijn intentie om te krenken naar rotte vis. Alleen al daarom is Femke Halsema een groter leider dan W. ooit zal zijn.

Maar haar stelling is niet waar. De overheid kan niet alle belangen van alle gelovigen beschermen; zij moet daarin een keuze maken en opkomen voor de onderdrukte. De gelovige die zich beroept op dogma’s die hem dwingen om - in naam van God - anderen te knechten moet door de overheid een halt worden toegeroepen. Diens godsdienstvrijheid wordt ingeperkt ten behoeve van de bescherming van anderen. Dit moet gebeuren, maar het leidt wel tot felle strijd.

De streng gelovige wordt gedreven door angst. Angst voor zijn eigen zielenheil, angst om te branden in de hel, wat dan ook. Vanuit de onbetwiste waarheid dat God liefde is, is dit een waanzinnig gegeven. Gelovigen en ongelovigen zouden gezamenlijk moeten bidden om verlichting voor zo een bange ziel. Een verlichting die hem het inzicht geeft dat het juist deze angst voor God is die zijn leven hier op aarde tot een brandende hel maakt (o, ironie). Tot die tijd zal zijn angst zijn sterkste drijfveer zijn om de oude wetten te beschermen om zo bij God in een goed blaadje te komen. Elke onderdrukking van die wetten (gedwongen acceptatie van homoseksuelen, gedwongen vrouwenkiesrecht, gedwongen vrijheden voor de moslima) zal een tegenkracht opwekken van gelijke omvang. Een politica die wetten maakt moet haar oog houden op de tegenkrachten die ze oproept. De volmaakte wet duwt in dezelfde richting als de kracht die hij bestrijdt (een alcoholverbod leidt tot bootlegging, voorlichting over consequenties leidt tot gedragsverandering).

Wat is dan de uitweg? De angst regeert en de angst is een krachtige tegenstander. Onderdrukking blust geen enkele angst, maar maakt hem sterker. Er is maar een oplosmiddel dat angst doet smelten. Het is het bekende zesletterwoord. Maar wat kun je daarmee in de politiek?






Mooi initiatief! ter info: een zeer interessant boek over Mild despotisme http://www.athenaeum.nl/shop/details/Mild+despotisme/9789055158416
Rene van Koppen | maandag 22 november 2010, 16:00
Reactie:

Naam (niet verplicht maar wel leuk, natuurlijk):

E-mailadres (voor directe plaatsing, e-mailadres wordt niet gepubliceerd):

En iets tegen spam-robots:
Welke hoort niet in het rijtje thuis?
1) cirkel 2) vierkant 3) olifant 4) driehoek 




Je ontvangt een e-mail waarmee je je reactie kunt bevestigen. Bevestigde reacties worden direct geplaatst en achteraf gemodereerd. Onbevestigde reacties worden bekeken door een moderator voordat ze worden geplaatst.